تبلیغات
ادبستان
تاریخ : جمعه 9 بهمن 1394 | 06:51 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری
با سلام خدمت دوستان عزیز،لازم به ذکر است جهت استفاده از آرایه ها و مطالب ادبی و کنکوری می توانید به کانال تلگرام     adabestan2@مراجعه و استفاده ی لازم را ببرید . متشکرم 


طبقه بندی: پیام،

تاریخ : چهارشنبه 2 اسفند 1396 | 08:23 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری
#مبحث_قافیه:

تبصره ی 1 : به آخر حرف یا حروف اصلی قافیه در قاعده ی یک و دو حرف اضافه شود ، رعایت این حرف یا حروف تا پایان شعر الزامی است و به آن ها حرف یا حروف الحاقی می گویند . مثال :

بنمای رخ که باغ و گلستانم آرزوست
بگشای لب که قند فراوانم آرزوست

ردیف : آرزوست / واژه های قافیه : (گلستانم و فراوانم ) / حروف اصلی قافیه : (ان )  / حروف الحاقی (    َ   م  )  قاعده ی 2

حروف الحاقی قافیه :  حرف یا حروفی است که جز اصل کلمات قافیه نیست ومی توان آن را از پایان کلمات قافیه برداشت بدون آن که به اصل معنای کلمه لطمه وارد کند . حروف الحاقی شامل موارد زیر است :

1- شناسه های فعل : شناسه های فعل عبارتند از : ( م–ی -  یم–ید–ند ) مثال :

نخستین به نیزه برآویختند
همی خون ز جوشن فروریختند

واژه های قافیه: ( برآویختند و فروریختند ) ، حروف الحاقی: ( ند ) است چون شناسه ی فعل است که آن را بر می داریم . هجای قافیه:   ( ویخت–ریخت ) می باشد و حروف اصلی: ( یخت ) است .

*نکته : شناسه ی ((    َ   د  )) در سوم شخص مفرد فعل های مضارع ، همواره حرف الحاقی به حساب می آید . مثال :

 اگر روم ز پیش فتنه ها برانگیزد
ور از طلب بنشینم به کینه برخیزد

واژه های قافیه : ( برانگیزد–بر خیزد ) حروف الحاقی :  (  َ   د )  ، هجای قافیه : ( گیز–خیز ) ، حروف اصلی : ( یز ).

نکته : تکواژ های ماضی ساز (( ید ، ت ، اد ، د )) چون چندان شناخته شده نیست می تواند جزو حروف اصلی قافیه قرار گیرند و قافیه درست است . مثال :

                                                      ای سرد و گرم دهر کشیده
شیرین و تلخ دهرچشیده                           

واژه های ( کشیده ، چشیده ) قافیه است / حروف اصلی : ید / حرف الحاقی : ه /  قاعده ی قافیه 2


2 - ضمایر متصل  ( م–ت–ش–مان–تان–شان ) . مثال:

بگفتا فراتر مجالم نماند                 بماندم که نیروی بالم نماند

حرف( م ) در ( مجالم و بالم ) ضمیر متصل است وحرف الحاقی محسوب می شود . پس اگر واژه های ( بالم و مجالم ) را هجا بندی کنیم هجای قافیه ی آن ( جال–بال ) است پس حروف اصلی آن ( ال ) است .

3-  مخفف زمان حال ( بودن ) : مانند ( مرده ام–برده ام )  که ( ام) درآن الحاقی است .

آتش قهر برافروخته اند           خانمان ضعفا سوخته اند

 واژه ی قافیه :(  برافروخته اند–سوخته اند)    حروف الحاقی : (   ِ   اند  )       هجای قافیه :( روخت–سوخت  )   حروف اصلی : ( وخت)

4- حرف صامت ( ی ) : مثال :

         
نشاط جوانی ز پیران مجوی
که آب روان باز ناید به جوی


 واژه های قافیه : ( مجوی–جوی )      حرف الحاقی: صامت ( ی ) در( مجوی و جوی)       هجای قافیه : ( جو) در هردو واژه ی قافیه  و حرف اصلی : مصوت بلند ( و  )

5- نشانه های جمع ( ان–ها–ات–ین ) . مثال :
 
به بستان پای نه فصل بهاران
تماشا کن به گرد جویباران

حرف الحاقی:  نشانه ی جمع ( ان ) در ( بهاران _ جویباران )     هجای قافیه : ( هار–بار )          حروف اصلی :  ( ا–ر )

5- نون مصدری : مثال :
                          
شیخ گفتا شوخ پنهان کردن است
پیش چشم خلق ناآوردن است


واژه های قافیه :(کردن  -  ناآوردن)
حروف اصلی : (   َ    ر  د )       حرف الحاقی :  (  ن  ) 

    

تبصره ی 2 : چنانچه واژه های قافیه به مصوت های (( ی )) و (( های بیان حرکت )) ختم شوند هر چند جز حروف مشترک قافیه محسوب می شوند اما حروف الحاقی هستند .

- مصوت بلند ( ی )  : جز حروف الحاقی است حتی اگر مصوت بلند ( ی ) جز اصل کلمه ی قافیه باشد . مثال:                                                                                                    
یکی مشکلی برد پیش علی
مگر مشکلش را کند مُنجلی

واژه های ( علی–منجلی ) قافیه محسوب می شوند و مصوت بلند ( ی ) حرف الحاقی است و هجای قافیه آن به ترتیب

( عَل–جَل) می باشد که با آن روشی قبلاً ذکر شد حروف (    َ   ل ) حروف اصلی است .

- های بیان حرکت یا ( های غیر ملفوظ ) : در آخر واژه ی قافیه قرار می گیرد چه جز حروف اصلی باشد یا نباشد . 

مثال:                                            
کسان شهد نوشند و مرغ و بره 
مرا روی نان می نبیند تره

که (های ) پایان واژه ها تلفظ نمی شود و به صورت یک کسره خود را نشان می دهد وحرف الحاقی محسوب می شود ( بَرِ- تَرِ ) و آنچه پس از برداشتن های بیان حرکت باقی می ماند ( بَر–تَر ) می باشد پس (   َ ر )  حروف اصلی است .

https://telegram.me/joinchat/BhCRBz8C8ADunxl-c8idjw

ادمین:
@khaniabad

ID  : @fonoon_e_adabi

✔️فرق بین های ملفوظ( صامت  ه )  و های بیان حرکت ( غیر ملفوظ ) : اگر واژه ای که ( ه ) در پایان آن قرار دارد ( ی ) نکره اضافه کردیم و نیاز به صامت میانجی نداشت ( ه ) صامت و ملفوظ است ولی اگر نیازمند صامت میانجی باشد ( های غیر ملفوظ ) است .
مثال :

خانه ای–لانه ای–نامه ای–جامه ای _دانهای _  و.... در تمام این واژه ها ( های غیر ملفوظ ) است .

ماهی–چاهی -  کاهی - آهی–راهی و ... در تمام این واژه ها ( های ملفوظ و صامت) است .

 *( های )تمام صفت های مفعولی الحاقی است . مثل گفته ، شنیده ، رفته ، خورده و ....

 
تبصره ی 3- در قافیه کردن واژگان بر اساس قاعده ی دوم ( مصوت + صامت ) و ( مصوت + صامت + صامت ) حتماً مصوت های هجای قافیه یکسان باشند . اما استثنا اگر مصوت کوتاه (   َ    ِ      ُ   ) جزء حروف قافیه باشند ولی حروف الحاقی بگیرند یکسان نبودن مصوت ها جز عیوب قافیه به حساب نمی آید و قافیه درست است.

سراسر همه دشت پر کُشته بود
 زمین چون گل ارغوان گَشته بود

      در واژه های ( کُشته–گَشته )  (  های ) آن حرف الحاقی است و (کُشت–گَشت ) هجای قافیه است وبه ترتیب واج های هجای آن (   ُ   ش   ت  ) و (    َ    ش    ت ) حروف اصلی است اما با وصف این که مصوت های آن مختلف است به واسطه ی آوردن حرف الحاقی ( ه) بر سر آن ، قافیه صحیح است .

تبصره ی 4 : پسوند ها و پیشوند ها در صورتی که تکراری نباشند می توان واژه ی قافیه قرار بگیرد . مثال :

گفتم غم تو دارم گفتا غمت سرآید
گفتم که ماه من شو گفتا اگربرآید

                                           
چون ( سر–بر ) پیشوند هایی هستند که عیناً تکرار نشده اند پس می توان آن ها را به عنوان قافیه به حساب آورد .


تبصره ی 5 : اگر قبل از حرف یا حروف مشترک قافیه (( در قاعده ی 1 و 2 ) حرف یا حروف مشترک قرار بگیرد جز حروف قافیه محسوب نمی شوند و رعایت کردن آن ها الزامی نیست .مثال :

بشنو از نی چون حکایت می کند
از جدایی ها شکایت می کند

ردیف : می کند / واژه های قافیه ( حکایت و شکایت ) / حروف اصلی قافیه : (   َ  ت )  قبل از حرف اصلی قافیه حروف مشترک دیگری ( کای ) آمده است اما جز حروف قافیه محسوب نمی شوند .

تبصره ی 6 : اگر واژه های قافیه در لفظ کاملاً یکسان باشند اما در معنی متفاوت باشند قافیه صحیح است و جناس دارند و جز قافیه های بدیعی محسوب می شوند . مثال :

خرامان بشد سوی آب روان
چنان چون شده بازجوید روان

واژه ها ی قافیه ( روان و روان ) / حروف قافیه (  ان ) / قاعده ی 2  / روان مصراع اول به معنی (جاری) در مصراع دوم ( روح و جان )



تبصره ی 7 : گاهی حروف قافیه در بیش از یک واژه قرار بگیرد. یعنی در یک مصراع جز یک کلمه باشند و در مصراع دیگر حروف قافیه  دو واژه واقع  شوند . مثال :

چراغ روی تو را شمع گشت پروانه
مرا ز خال تو با حال خویش پروا ، نه


واژه های قافیه : ( پروانه–پروا ، نه ) / حروف قافیه : ( ان +   ِ  )



تبصره ی 8 : گاه حروف قافیه و ردیف در یک کلمه ی جامد ( ساده ) می آیند .

دل می رود ز دستم صاحبدلان خدارا
دردا که راز پنهان خواهد شد آشکارا

((را )) در این بیت ردیف است ولی در مصراع دوم ردیف و قافیه در یک واژه آورده است که اشکالی ندارد .

* نکته : شیوه ی تشخیص حرف یا حروف اصلی قافیه : برای تشخیص حروف اصلی  قافیه ابتدا اگر واژه ی قافیه  حروف الحاقی  داشته باشد آن را بر می داریم بعد  هجای  قافیه را مشخص می کنیم پس از آن هجای قافیه را به صورت واج های تشکیل دهنده ی آن می نویسیم سپس از آخر هجای قافیه به سمت اول هجا می آییم هر کجا به مصوت رسیدیم حرف یا حروف اصلی قافیه تمام می شود .  مثال:

شیخ گفتا شوخ پنهان کردن است
پیش چشم خلق ناآوردن است

واژه های ردیف ( است واست )
واژه های قافیه : ( کردن–نا آوردن )
حرف الحاقی : (  ن  )

هجای قافیه : ( کَرد  -  وَرد ) 
حروف اصلی : (   َ   ر   د  )
قاعده ی 2


عیوب قافیه :

1- با توجه به اینکه قافیه در شعر فارسی خطی می باشد ( یعنی از نظر تلفظ و نوشتار یکسان است ) اگر واژه های قافیه در تلفظ یکسان باشند ودر نوشتار متفاوت باشند در قافیه گرفتن آنها باهم عیب محسوب می شود .

مثلاً اگر دو واژه ی ( حضیض و لذیذ ) درست است که در تلفظ یکسان هستند اما در نوشتار متفاوت است و صحیح نیست آنها را باهم قافیه بگیریم .

2- تکرار کردن پیشوندها و پسوند ها در صورتی که اساس قافیه قرار بگیرند از عیب های قافیه به شمار می آیند . مثال :


در این زمانه بتی نیست از تو نیکوتر
نه بر تو برشمنی از رهیت مشفق تر

https://telegram.me/joinchat/BhCRBz8C8ADunxl-c8idjw

ادمین:
@khaniabad

ID  : @fonoon_e_adabi

    آن ها آمده است .

قافیه ی درونی :

قافیه ای است که واژه های قافیه در درون یک مصراع قرار گیرند و فقط در پایان نیم مصراع ها نمی آیند . مثال :     

 

یارمرا ، غار مرا ، عشق جگر خوار مرا               یار تویی ، غار تویی ، خواجه نگه دار مرا  

قافیه ی میانی : در قافیه ی میانی حتماً باید مصراع به دو نیم تقسیم شود و قافیه باید در پایان نیم مصراع قرار گیرد . وقافیه ی میانی بیشتر در اوزان دوری  ( متناوب الارکان) می آید .

6

مثال :

در رفتن جان از بدن گویند هر نوعی سخن              من به چشمخویشتن دیدم که  جانم می رود

قافیه ی میانی : ( بدن  - خویشتن )

ذوقافیتین :

   اگر مصراع های بیتی دارای دو قافیه ی پشت سرهم در پایان مصرا ع ها باشد به آن ذوقافیتین مگویند . در این صورت اولی قافیه ی

غیر اصلی و قافیه ای که در آخر مصراع می آید قافیه ی اصلی است . مثال :

 

ای قصَه ی بهشت ز کویت حکایتی              شرح جمال حور ز رویتروایتی

                                                                                 قافیه1   قافیه 2                                قافیه 1   قافیه 2

واژه های ( کویت–رویت )  قافیه اول      واژه های( حکایتی–روایتی )  قافیه ی دوم         قافیه اصلی ( حکایتی–روایتی )

قافیه ی در  شعر نو :

         عقیده ی شاعران نوپرداز بر آن است که قافیه برای شعر واجب است . نیما می گوید شعر بی قافیه همچون حباب توخالی و یا آدم بی استخوان است . اما تفاوت شعر نو با شعر سنتی در این است که در شعر نو قافیه بیشتر ذوقی و سلیقه ای است اما در شعر سنتی اجباری است . قافیه در شعر نو مربوط به آخر مصراع ها نیست و هر کجا شاعر با توجه به مطلب خویش احساس نیاز به آن کرد از آن استفاده می کند و هر مطلب الزاماً قافیه دار نیست .

در شعر نو بر خلاف شعر کلاسیک قافیه در آخر همه ی ابیات نمی آید بلکه بستگی به مطلب دارد از طرفی زمانی که شعر حاوی مطالب و موضوعات پراکنده و وصف های جداگانه است و یا این که جنبه ی امری و دعایی داشته باشد قافیه را لازم نمی دانند  . مثال :

داستان از درد می رانند                                         ( فاعلاتن فاعلاتن فع )

در خیال استجابت های روزانی                                ( فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فع )

مرغ آمین را بدان نامی که او را هست می خوانند مردم   ( فاعلاتن  فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن )

زیر باران نواهایی که می گویند                                ( فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فع )

(( باد رنج ناروای خلق را پایان ))                                ........

و به رنج ناروای خلق هر لحظه می افزاید

مرغ آمین را زبان با درد مردم می گشاید

بانگ بر می دارد : آمین

 همان گونه که می بینید در این شعر نو هر مصراع ازلحاظ وزن با مصراع های دیگر متفاوت است و همین باعث شده است که طول مصرا ع های آن کوتاه و بلند شود و باهم برابر نباشد  .   در شعر نو همانطور که  قبلاً گفته  شد هرکجا که شاعر لازم  ببیند  از قافیه استفاده می کند . درشعر نیمایی بالا واژه های ( می رانند ، می خوانند ) و ( می افزاید ، می گشاید ) دو به دو باهم هم قافیه هستند .

مثالی از شعر نو  دیگر :

شب همه شب شکسته خواب به چشمم

گوش بر زنگ کاروانستم

با صدای نیمه زنده ز دور

هم عنان گشته هم زبان هستم

جاده اما ز همه کس خالی است

ریخته بر سر آوار آوار

این منم مانده به زندان شب تیره که باز

شب همه شب

گوش بر زنگ کاروانستم

قافیه محسوب شوند . پس قافیه ی ما معیوب است .

مثال دیگر :

به گیتی ز آب و آتش تیزتر نیست              دو جان جان اند و دو سلطان ستمگر

                                              ترا سیمرغ و تیز گز بباید                         نه رخش جادو و زال فسونگر

در دو واژه ی ( ستمگر و فسونگر ) شاعر پسوند های تکراری ( گر ) را در هر دو واژه به عنوان قافیه محسوب کرده است که قافیه صحیح نمی باشد و قافیه معیوب است .

  * نکته : تکرار واژه ی قافیه ی مصراع اول غزل در مصراع چهارم ، نه تنها عیب نیست بلکه از آرایه های ادبی به شمار می آید و به آن (( رد القافیه )) گفته می شود .

علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را              که به ماسوا فکندی همه سایه ی هما را

                                     دل اگر خدا شناسی همه در رخ علی بین                به علی شناختم من به خدا قسم خدا را

واژه ی (( خدا )) در مصراع اول قافیه است همین واژه در مصراع چهارم تکرار شده است .

3- در طرح حروف اصلی قافیه به صورت ( مصوت + صامت + صامت ) صامت های بعد از مصوت باید یکسان باشند در غیر این صورت اگر باهم اختلاف داشته باشند قافیه ی ما معیوب است .  مثلاً اگر دو واژه ی دو واژه ی ( ذرّه  -  قطره ) را در یک هم قافیه بگیریم

صحیح نیست به دلیل اینکه در هجای قافیه صامت های قافیه نباید باهم اختلاف داشته باشند در حالی که در این دو واژه اینگونه نیست .

 

5

 

مثال :                                              که گر آفتاب است یک ذرّهنیست           وگر هفت دریاست یک قطره نیست

 

        واؤه ( ذرّه )               حرف الحاقی :  ه          هجای قافیه : ذ    َ      ر     ر              حروف اصلی :    َ       ر     ر

        واژه ( قطره )              حرف الحاقی :  ه          هجای قافیه:  ق   َ    ط     ر              حروف اصلی:    َ        ط      ر

در این دو واژه می بنیم که در حروف اصلی آن بین صامت ( ر ) و ( ط) آن اختلاف وجود دارد. پس نمی توانند باهم هم قافیه باشند و قافیه ی ما معیوب است .

*   نکته : اگر واژگانی که قافیه می گیرند از واژه های غیر ساده ( مشتق ،  مرکب ) ساخته شده باشند در صورتی که اجزای سازنده ی این واژگان چندان آشکار نباشد و بتوان بین معنای دو جز بتوان فرقی نهاد ، جایز است قافیه صحیح است . مثلاً قافیه گرفتن واژه های    ( رنجور  با  مزدور ) ،  (  آب  با گلاب )، ( شاخسار با کوهسار ) ، ( سزگار ، کامگار ) ،( دانا ، گویا ) ،( مرزبان ، پاسبان )و ...

 

5- اگر اجزای واژگان قافیه کاملاً شناخته شده باشند نمی توان با افزودن حروف الحاقی آن ها را هم قافیه کنیم مثلاً واژه ای

 (زلفکان ) را با واژه ی ( رخان ) نمی توان هم قافیه گرفت زیرا :

شب سیاه بدان زلفکان تو مان                       سپید رئز به پاکی رخان تو ماند

((تو ماند )) ردیف است و واژه های (( زلفکان و رخان )) واژه های قافیه قرار گرفته اند و چون پسوند (( ان )) در هردو واژه نشانه ی جمع است و تکراری هستند قافیه نادرست است  .

6- زمانی تغییر مصوت ها در واژه های قافیه ای حروف الحاقی دارند درست است که در هجای قافیه  مصوت هایی که باهم متفاوت هستند از یک دسته از مصوت ها باشند یعنی یا هردو در مصوت کوتاه باهم اختلاف داشته باشند یا در مصوت بلند . مثال :

هر وزیر و شاعر و مفتی که او طوسی بود                 چون نظام الملک و غزالی و فردوسی بود

    واژه ی قافیه : طوس           حرف الحاقی : ی         هجای قافیه  (  ط    و     س  )       حروف اصلی :   و     س

    واژه ی قافیه : فردوسی        حرف الحاقی : ی        هجای قافیه : ( د    َ   و     س  )        حروف اصلی:    َ        و      س 

 

اگر به حروف اصلی دقت شود می بینیم از آخر هجای قافیه به ابتدای آن برویم در هجای قافیه ی ( طوس ) به مصوت بلند ( و ) برخورد می کنیم اما در واژه ی ( فردوس ) به مصوت کوتاه (   َ    ) بر می خوریم . پس این دو قافیه معیوب است .

قافیه ی حاجب :               

        واژگانی هستند که پیش از قافیه عیناً( لفظ و معنی واحد ) تکرار می شوند درست مثل ردیف است اما با این تفاوت که ردیف بعد از قافیه قرار می گیرد ولی حاجب پیش از قافیه قرار می گیرد .  مثال :

هر چند رسد هر نفس از یار غمی              باید نشود رنجه دل از یاردمی                                                                             

واژه های قافیه : (  غمی–دمی )                              قافیه ی حاجب : دو واژه ی ( یار–یار )

 *پسندیده ترین نوع حاجب آن است که میان دو قافیه در آید مانند :

ای شاه زمین بر آسمان داری تخت                 سست است عدو تا تو کمان داری سخت

واژه ها ی ( آسمان و کمان ) و ( تخت و سخت ) قافیه و قافیه ی اصلی ( تخت ،  سخت ) و قافیه ی حاجب ( داری  -  داری ) میان


تاریخ : جمعه 20 بهمن 1396 | 10:44 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری

ز چشم من اگر پرسی ، كه مجنونتر ز مجنونم
اگر زشت و اگر زیبا ، تو لیلا تر ز لیلایی


تاریخ : پنجشنبه 28 دی 1396 | 01:39 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری

- راضی به قضا بودن همنشین نیكویی است ، دانایی میراث شریفی ایت ، خوش خُلقی زیوَر است و فكر آینه .

 




طبقه بندی: حدیث، سخنان نغز،

تاریخ : چهارشنبه 22 شهریور 1396 | 01:59 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری


مـن از آن روز که دربـنـد تـوام آزادم

پـادشـاهم که به دست تـو اسیر افتـادم


هـمه غـم‌ های جهــان هـیچ اثـر می‌ نکند

در من از بس که به دیدار عزیزت شـادم


خرم آن روز که جان می‌ رود اندر طلبت

تـا  بیـایند  عزیزان  به  مبــارک  بـادم


من که در هیچ مقامی نزدم خیمه انـس

پـیش تـو رخـت بیفکندم و دل بنهـادم


دانی از دولت وصلت چه طلب دارم هیچ

یـاد تـو مصلحت خویـش بـبرد از یـادم


به وفـای تـو کز آن روز که دلبند منی

دل نبستم به وفـای کس و در نگشـادم


تـا خیـال قـد و بالای تـو در فکر منست

گر خلایق همه سروند چو سـرو آزادم


به سخن راست نیاید که چه شیرین سخنی

وین عجبتر که تو شیرینی و من فرهـادم


دستگاهی نه که در پای تو ریزم چون خاک

حـاصل آنـست که چون طبل تهی پربـادم


می‌ نماید که جفای فلک از دامن من

دسـت  کوته  نکند  تـا  نکند  بنیـادم


ظاهر آنـست که با سـابقه حکم ازل

جهد سودی نکند تن به قضا دردادم


ور تحمل نکنم جور زمان را چه کنم

داوری نیست که از وی بستـاند دادم


دلم از صحبت شیراز به کلی بگرفت

وقت آنست که پرسی خبر از بغـدادم


هیچ شک نیست که فریاد من آن جا برسد

عجب ار صـاحب دیـوان نرسـد فـریـادم


سعدیا حُبِّ وطن گر چه حدیثیست صحیح

نتوان مـُرد به سختی که من این جـا زادم





طبقه بندی: شعر، سعدی،

تاریخ : پنجشنبه 9 شهریور 1396 | 10:57 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری
تا از بر چشم آن جوان رفت
بینائی چشم ما از آن رفت

رفتم که از آن کناره گیرم
هر چیز که بود از میٰان رفت

دل رفت که دوست کام گردد
بیچاره بکام دشمنان رفت

از ذوق سمٰاع در خروشم
تا نام که باز بر زبان رفت

ای از همه مانده بر سر هیچ
جهدی جهدی که کاروان رفت

خود را به کنار خود ندیدیم
تا از که حدیث در میان رفت

اندیشه کجا رسد به کنهش
بر چرخ کسی به نردبان رفت؟

دیگر ز ندامتم چه حاصل
اکنون که چو تیرم از کمان رفت

تعیین قدر نمیتوان کرد
از تیر قضا کجٰا توان رفت

از کشتن من زیان چه داری؟
حرفیست که در میان، زیان رفت

چون رفت ز بام سوی خلوت
گوئی تو که ماه ز آسمٰان رفت

شد خاک رضی بر آستانش
رفته رفته بر آسمٰان رفت


رضی‌الدین آرتیمانی



طبقه بندی: شعر،

تاریخ : چهارشنبه 1 شهریور 1396 | 02:02 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری

کفر و دین هردو در ره حق پویا هستند

کفرو دین هردو در رهت پویان،       وحده لا شریک له گویان.

این خانه بناش از غفلت است و اجسام و عالم را همه قوامش بر غفلت است. این جسم نیز که بالیده است از غفلت است، و غفلت کفراست. و دین بی وجود کفر ممکن نیست، زیرا دین ترک کفر است، پس کفری بباید که ترک او توان کرد. پس هر دو یک چیزند، چون این بی آن نیست، و آن بی این نیست، لایتجزی اند و خالقشان یکی باشد که اگر خالقشان یکی نبودی متجزی بودندی، زیرا هر یکی چیزی آفریدی، پس متجزی بودند، پس چون خالق یکیست، وحده لا شریک باشد.




طبقه بندی: فیه ما فیه،

تاریخ : یکشنبه 4 تیر 1396 | 01:20 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری
هوشنگ ابتهاج

نه آغاز و نه انجام جهان است
ای بس غم و شادی، که پس پرده نهان است
گر مرد رهی ؛ غم مخور از دوری و دیری
دانی که رسیدن هنر گام زمان است
تو رهرو دیرینه سرمنزل عشقی
بنگر که ز خون تو به هر گام نشان است
آبی که بر آسود ، زمینش بخورد زود
دریا شود آن رود که پیوسته روان است
از روی تو دل کندنم آموخت زمانه
این دیده از ان روست که خونابه فشان است
دردا و دریغا که در این بازی خونین
بازیچه ایام دل آدمیان است... 



طبقه بندی: هوشنگ ابتهاج،

تاریخ : یکشنبه 4 تیر 1396 | 01:17 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری

یاد ایامی که در گلشن فغانی داشتم
در میان لاله و گل آشیانی داشتم
گرد آن شمع طرب می‌سوختم پروانه‌وار
پای آن سرو روان اشک روانی داشتم
آتشم بر جان ولی از شکوه لب خاموش بود
عشق را از اشک حسرت ترجمانی داشتم
چون سرشک از شوق بودم خاکبوس درگهی
چون غبار از شکر سر بر آستانی داشتم
در خزان با سرو و نسرینم بهاری تازه بود
در زمین با ماه و پروین آسمانی داشتم
درد بی‌عشقی ز جانم برده طاقت ورنه من
داشتم آرام تا آرام جانی داشتم
بلبل طبعم رهی باشد ز تنهایی خموش
نغمه‌ها بودی مرا تا همزبانی داشتم




طبقه بندی: شهریار، رهی معیری، شعر،

تاریخ : چهارشنبه 31 خرداد 1396 | 09:44 ق.ظ | نویسنده : سعید غفاری

ادبیات چیست؟

ادبیات کلمه‌ای عربی و صفت نسبی است. برخی ادبیات را جمع «ادبیه» دانسته‌اند که در اصل، فنون ادبیه بوده؛ اما، صفت را به جای موصوف جمع بسته‌اند. «ادب» در لغت به معانی مختلف به کار رفته است: دانش، هنر،‌ چم و خم، حسن معاشرت، آزرم، حرمت، آیین، تنبیه و راه و رسم. گذشتگان ادب را از حیث ماهیت و قلمرو به دو بخش تقسیم کرده‌اند:

1-ادب نفس یا اخلاقیات که از آن در علم خصال (علم اخلاق) بحث کرده‌اند؛ به معنای مجموعه سجایای فطری و اکتسابی، اخلاق نیکو و رفتارهای پسندیده؛ و دارنده این خصلت‌ها را مؤدب گفته‌اند.

2-ادب درس یا ادبیات که مشتمل بر فنون ادب است. تعداد این فنون از هشت تا هجده مورد متغیّر است؛ از جمله لغت، صرف و نحو، انساب، عروض، اخبار و امثال آن؛ و صاحب همه یا یکی از این دانش‌ها را ادیب گفته‌اند.

در آغاز، «ادب» در نزد اکثر اقوام تنها به شعر اطلاق می‌شده است. در یونان قدیم و در میان اعراب تا زمان بنی امیه، «ادب» عبارت بود از شعر و آنچه که به شناخت و معنی آن کمک می‌کرد و ادیب کسی بود که کارش روایت و نقل و حفظ شعر بوده است؛ اما، امروزه به دلیل توسعه و ترقی نثر و پدید آمدن انواع مختلف آن، ادبیات مفهوم وسیع و جامع‌تری یافته است؛ به طوری که نمی‌توان تعریف جامع و منطقی برای آن کرد.

امروزه ادبیات به هر اثر شکوهمند و ممتازی اطلاق می‌شود که بر عاطفه و خیال و اسلوب و معنا مبتنی است چه شعر و چه نثر. ادبیات، سخنانی است که از حد سخن عادی برتر و والاتر بوده و مردم آن سخنان را شایسته ضبط و نقل دانسته‌اند و از خواندن و شنیدن آن احساس غم و شادی و ... کرده‌اند. با این تعریف دامنه ادبیات بسیار گسترده و شامل منظومه‌های حماسی، غنایی،‌نمایشی، تعلیمی، قصه، داستان، رمان و‌‌ آثار وابسته به آن‌ها و در کل شامل ادبیات نمایشی و ادبیات روایتی نیز می‌شود.

در تعریف دیگری از ادبیات آمده است: هر نوع از انواع انشاء، به نثر یا نظم که هدفش بیان داستان باشد نه صرف ابلاغ حقایق(خواه ابداعی باشد، خواه از طریق ابداع، جانی تازه به آن داده شده باشد) یا لذت خاطر بخشیدن به وسیله نوعی استفاده از تخیل آفریننده در کاربرد کلمات.

ذکر این نکته لازم است که همه آثار ادبی در یک درجه نیستند و طبیعتاً میزان تأثیر گذاری و التذاذ هنری از آن‌ها و ماندگاری شان متفاوت است. ماندگارترین آثار ادبی آثاری هستند که فراتر از زمان و مکان و فراتر از همه نژادها، ادیان و همه مرزها، از آرزوها و دردهای انسانی سخن می‌گویند.

هر قدر در بیان مفهوم واقعی ادب بین اهل نظر اختلاف باشد در این نکته خلاف نیست که بین ایلیاد هومر و شاهنامه فردوسی و بهشت گمشده میلتون و کمدی الهی دانته و غزل حافظ و آثار شکسپیر و اشعار هوگو و تاگور و داستان‌های داستایوفسکی شباهت و قرابتی تمام در کار است؛ امری که بین آنها چنان عام و مشترک است که تفاوت زبان و فکر و اختلاف زمان و مکان نتوانسته است این امر مشترک را از بین ببرد، و این همان حقیقت و جوهری است که از آن به ادب و ادبیات تعبیر می‌شود.

برای سهولت مطالعه، ادبیات را از نظرگاه‌های مختلف تقسیم بندی کرده‌اند. یکی از معروف‌ترین این تقسیم بندی‌ها، دسته بندی بر اساس محتواست که طبق آن ادبیات به چهار بخش حماسی، غنایی، تعلیمی و نمایشی تقسیم می‌گردد. نکته مهم دیگر اینکه امروزه کلمه ادبیات به معنی گسترده دیگری نیز به کار می‌رود که با مفهوم اصطلاحی آن متفاوت است. در این معنای گسترده، ادبیات به عنوان مجموعه آثاری است که در مورد موضوعی واحد نوشته شده باشد: مثلاً می‌گویند ادبیات سیاست، ادبیات اقتصاد و ... .




طبقه بندی: دانستنی ها، مقاله،

تاریخ : جمعه 29 اردیبهشت 1396 | 07:17 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری

ایهام و ایهام تناسب : 

1- بــه بــوی دانــه مــرغــت مــانــده در دام          چـه مـرغـی آنـکـه عـرشـش آشـیـانـه است

2- آســمــان را از درش بــویــی رســیــد          تـا قـیـامـت سـرنـگـون بـر بوی اوست

3- تـا بـه گـیـسـوی تـو دسـت نـاسـزایـان کـم رسد          هـر دلـی از حـلـقـه‌ای در ذکـر یـارب یارب است

4- عـکـس خـوی بـر عـارضـش بین کآفتاب گرم رو          در هـوای آن عـرق تـا هست هر روزش تب است

5- ز کــار مـا و دل غـنـچـه صـد گـره بـگـشـود          نـسـیـم گـل چـو دل انـدر پی هوای تو بست

6- برو به کار خود ای واعظ این چه فریادست          مــرا فــتـاد دل از ره تـو را چـه افـتـادسـت

7-  دلــا مــنــال ز بــیــداد و جـور یـار کـه یـار          تـو را نـصیب همین کرد و این از آن دادست

 8- چـشـم جـادوی تـو خود عین سواد سحر است          لیکن این هست که این نسخه سقیم افتادست

9- زلـف مـشـکـیـن تـو در گـلـشـن فـردوس عذار          چـیـسـت ؟  طـاووس کـه در بـاغ نـعیم افتادست

10- هـمـچـو گـرد ایـن تـن خـاکـی نـتواند برخاست          از سـر کـوی تـو زان رو کـه عـظـیـم افـتادست

11- حــافــظ گــمــشـده را بـا غـمـت ای یـار عـزیـز          اتــحــادیـسـت کـه در عـهـد قـدیـم افـتـادسـت

12- بـیـا کـه قـصـر امـل سـخـت سـسـت بـنیادست          بــیــار بــاده کــه بــنــیــاد عــمـر بـر بـادسـت

13- بـی مـهـر رخـت روز مـرا نـور نـمـانـدست          وز عـمـر مـرا جـز شـب دیـجـور نماندست

14- هـنـگـام وداع تو ز بس گریه که کردم          دور از رخ تـو چـشـم مـرا نـور نماندست

15- نـزدیـک شـد آن دم که رقیب تو بگوید          دور از رخت این خسته رنجور نماندست

16- در کــعــبــه کـوی تـو هـر آن کـس کـه بـیـایـد          از قــبــلــه ابــروی تــو در عــیــن نــمـاز اسـت

17- من خاکم و من گردم من اشکم و من دردم     تـو مـهـری و تـو نـوری تـو عـشـقـی و تـو جـانـی

18-  ای چـشـم رهی سویت کو چشم رهی جویت ؟   روی از مــن سـر گـردان شـایـد کـه نـگـردانـی

19- لــالــه داغ د یــده را مــانــم        کـشـت آفـت رسـیـده را مـانم

20- هـمـه را دیـده بـه رویـت نـگـرانـست ولیکن     خـودپـرسـتـان ز حـقـیـقـت نـشـناسند هوا را

21- هـمـچـو خـورشـیـد ار بـرآیـد ماه بی مهرم ببام   مــهــر بــفــزایـد ز مـاه طـلـعـتـش بـرجـیـس را  

22- اگرهمچون خضر خواهی که دایم زنده‌دل باشی   روان در پـای جـانان ریز اگر دستت دهد جان را

23- بـه بـوی لـعـل مـیـگـونـش بـظـلـمـاتـی در افـتادم    کـه گـر مـیـرم ز اسـتـسـقـا نـجـویـم آب حـیوان را

24- دیشب  درآمد آن بت مه روی شب نقاب   بـر مـه کـشـید چنبر و درشب فکند تاب  

25- آتــش گـرفـتـه آب رخ  وی ز تـاب مـی     آبـش نـهـان در آتـش و آتـش عیان ز آب 

26- ای ز چشمت رفته خواب از چشم خواب   وآب رویــــــــت بـــــــرده آب از روی آب

                                                                                 

27- هـر کـه دمـی با تو بود یا قدمی رفت          از تـو نـبـاشـد بـه هـیـچ روی شکیبا

28- - زیـن دسـت که دیدار تو دل می‌برد از دست          تـرسـم نـبـرم عـاقـبـت از دسـت تـو جـان را

29- در هــوای چــمــن ای مــرغ گـرفـتـار مـنـال          شب دراز است دمی در قفس و دام بخسب

30- شــرح شــکــن زلــف خـم انـدر خـم جـانـان          کــوتـه نـتـوان کـرد کـه ایـن قـصـه دراز اسـت

31- در کــعــبــه کـوی تـو هـر آن کـس کـه بـیـایـد          از قــبــلــه ابــروی تــو در عــیــن نــمـاز اسـت

32- از صــبــا هــر دم مــشــام جــان مـا خـوش مـی‌شـود          آری آری طـــیـــب انــفــاس هــواداران خــوش اســت 

33- آفتاب بی سر و بن ذره‌وار          این چنین سرگشته در سودای توست

34- بـه هـیـچ دور نـخـواهـنـد یـافـت هـشـیارش          چـنـیـن کـه حـافـظ ما مست باده ازل است

35- گــو شــمــع مــیــاریــد در ایــن جـمـع کـه امـشـب          در مــجــلــس مــا مــاه رخ دوســت تــمــام اســت

36- از چـــاشـــنـــی قــنــد مــگــو هــیــچ و ز شــکــر          زان رو کــه مــرا از لــب شــیـریـن تـو کـام اسـت

47- یاد آ ن روز که در عرصه ی شطرنج  رخت       شاه عشق بودم و با کیش رخت مات شدم 

48- تا چه بازی رخ نماید بیدقی خواهیم راند       عرصه ی شطرنج رندان را مجال شاه نیست

49- از اسب پیاده شو،بر نطع زمین رخ نه       زیر پی پیلش بین شه‌مات شده نعمان

50- تــا گــنــج غــمــت در دل ویــرانــه مـقـیـم اسـت          هـــمـــواره مـــرا کـــوی خــرابــات مــقــام اســت


ادامه مطلب

طبقه بندی: آرایه ادبی،

تاریخ : جمعه 29 اردیبهشت 1396 | 07:12 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری

ایهام و ایهام تناسب : 


51- بــا مــحــتــســبــم عــیــب مــگـویـیـد کـه او نـیـز          پــیـوسـتـه چـو مـا در طـلـب عـیـش مـدام اسـت

52- می کنم دیوانگی تا بر سرم غوغا شود         شاید از بهر تماشا آن پری پیدا شود

53- بـر آسـتـانـه مـیـخـانـه هـر کـه یـافـت رهی          ز فـیـض جـام مـی اسـرار خـانـقه دانست  

54- دلـم ز نـرگـس ساقی امان نخواست به جان          چـرا کـه شـیـوه آن تـرک دل سـیه دانست

55- هر کاو نکاشت مهرو زخوبی گلی نچید          در رهگذار باد نگهبان لاله بود

56- صد هزاران گل شکفت و بانگ مرغی بر نخاست       عندلیبان را چهپیش آمد هزاران را چه شد 

57- همی برخروشید و فریاد خواند         جهان را سراسر سوی داد خواند

58- تا طرّه ی طرّارت زد دست به طرّاری           دست همه بر بستی فریاد ز دستانت 

59- ز سخت گیری دوران چه باک عارف را         ز قحط سال، هما بی نوا نخواهد  شد

60- از قضا آیینه ی چینی شکست          خوب شد اسباب خود بینی شکست 

61- سبح محشر که من از خواب گران برخیزم      به جمالت که چو نرگس نگران برخیزم

62- قامتم از خمیدگی صورت چنگ شد ولی           چنگ نمی توان زدن زلف خمیده ی تو را 

63- چون لاله که در دامن صحراست فروزان            از گرم روانی که نشان قدمی هست 

64- حافظ  به خود نپوشید این خرقه ی می آلود           ای شیخ پاک دامن معذوردار ما را 

65- ماه روی تو چو در مهر نمی افزاید         کم ازآن کاین ستم و جور به افزون نکند 

66- گفت و خوش گفت برو خرقه بسوزان حافظ        یارب این قلب شناسی زکه آموخته بود

67- رسید باد صبا ، غنچه در هواداری       زخود برون شد و بر خود درید پیراهن

68- سبو کشان همه در بند گیش بسته کمر      ولی زترک کله چتر بر سحاب زده 

69- آشنایان ره عشق در این بحر عمیق       غرقه گشتند و نگشتند به آب آلوده 

70- گفتی شبی که وصلم هم روزی تو باشد        ای روز وصل جانان آخر کدام روزی 

71- سعدی فغان از دست ما ، لایق نبودی بی وفا         طاقت نمیارم جفا ، کار از فغانم می رود

72- آخر ای مطرب از این پرده ی عشاق بگرد         چند گویی کهمرا پرده به چنگ تو درید

73- هرکه سودای تو دارد چه غم از هرکه جهانش         نگران تو چه اندیشه و بیم از دگرانش 

74- بده ساقی می باقی که در جنت نخواهی یافت           کنار آب رکن آباد و گلگشت مصلا را 

75- سعدی از پرده ی عشاق چه خوش می گوید       ترک من پرده برانداز که هندوی توام

76- همچو نی زهری و تریاقی که دید          همچو نی دمساز و مشتاقی که دید 

77- به شهر اندرون هر که برنا بدند      چو پیران که در جنگ دانا بدند  

78- پا بر سر سبزه تا به خواری ننهی        کان سبزه ز خاک لاله رویی رسته ا ست 

79- کسی که نقطه ی آغاز هر چه پرواز است        بیا که صاف شود این هوای بارانی 

80- گاهگاهی قفسی می سازم بارنگ و می فروشم به شما 

81- شام اگر قوت روانم دادی از خون جگر         صبح یاقوت روان از جام جم دادی مرا 

82- عیشم مدام است از لعل دلخواه          کارم به کام است الحمد الله 

83- چنگ در پرده همین می دهدت پند ولی          وعظت آن گاه کند سود که قابل باشی 

84- ای به روی تو عالمی نگران       نیست عشق تو کار بی خبران 

85- نرگس مست نوازش گر مردم دارش    خون عاشق به قدح گر بخورد نوشش با د  

86- دیدم و ان چشم دل سیه که تو داری         جانب هیچ آشنا نگاه ندارد 

87- کیست حافظ تا ننوشد باده بی آواز رود      عاشق مسکین چراچندین تحمّل بایدش

88- باز پرسید ز گیسوی شکن در شکنش      کاین دل غم زده سرگشته  گرفتار کجاست 

89- به راستی که نه هم بازی تو بودم من        تو شوخ دیده ( بی شرم ) مگس بین که می کند بازی 

90-  مانکو دانیم طور ( شیوه ) حسن دور افتاده دوست         قرب ، ارزانی به مشتاقی که دور اندیش نیست 

91-  هنر بیار و زبان آوری مکن سعدی         چه  حاجت است که گوید شکر که شیرینم  

92- زهر سازی خوش نمی سازد مگر عودش بسوخت           کس ندارد ذوق مستی ، میگساران را چه شد ؟

93- چنان سایه گسترده بر عالمی            که زالی نیندیشد از رستمی 

94- مالک دین نشد کسی که نشد                از سر جود مالک دینار 

95- رخ زرد کرد رویم از آن دم که نطع خویش            افکند شاه مهر تو در خانه ی دلم

96- زچشم مست تو آن ها که آگهی دارند          مدام معتکف آستان خمّارند

97- فرهاد چو یاد آوَرَد از شکّر شیرین          خوناب دلش دامن کهسار بگیرد 

98- چون شبنم اوفتاده بدم پیش آفتاب          مهرم به جان رسید و به عیّوق بر شدم

99- دلی که جز رخ و زلف تو بازدش شطرنج          به هر طرف که نهد رخ به غیر مات مباد  

100- مه دوهفته در این یک دو روز خواهم دید           که کس نبیند از آن ماه در هزاران سال  

 

 

 




طبقه بندی: آرایه ادبی،

تاریخ : شنبه 16 اردیبهشت 1396 | 10:26 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری
یافتن گوهر معنی

 گفت: ما جمله احوال آدمی را یک به یک دانستیم و یک سر موی از مزاج و طبیعت و گرمی و سردی او از ما فوت نشد، هیچ معلوم نگشت که آنچه در او باقی خواهد ماندن، آن چه چیزست؟

فرمود: اگر دانستن آن به مجرد قول حاصل شدی، خود به چندین کوشش و مجاهدۀ به انواع محتاج نبودی،

و هیچکس خود را در رنج نینداختی و فدا نکردی. مثلا، یکی به بحر آمد، غیر آب شور و نهنگان و ماهیان نمی بیند، می گوید این گوهر کجاست؟ مگر خود گوهر نیست؟ گوهر به مجرد دیدن بحر کی حاصل شود.؟ اکنون اگر صد هزار بار آب دریا را طاس طاس به پیماید، گوهر را نیابد. غواصی می باید تا به گوهر راه برد، و آنگاه هر غواصی نی؛ غواصی نیکبختی، چالاکی.

این علم ها و هنرها، همچون پیمودن آب دریاست به طاس، طریق یافتن گوهر نوعی دیگرست. بسیار کس باشد که بجمله هنرها آراسته باشد و صاحب مال و صاحب جمال، الا در او آن معنی نباشد. و بسار کس  که ظاهر او خراب باشد، او را حسن صورت و فصاحت و بلاغت نباشد، الا آن معنی که باقیست در او باشد. وآن آنست که آدمی بدان مشرف و مکرم است و بواسطۀ آن رجحان دارد بر سایر مخلوقات، پلنگان و نهنگان و شیران را.

و دیگر مخلوقات را هنرها و خاصیت ها باشد، الا آن معنی که باقی خواهد بودن در ایشان نیست. اگر آدمی به آن معنی راه برد، خود فضیلت خویشتن را حاصل کرد والا او را از آن فضیلت هیچ بهره نباشد. این جمله هنرها و آرایشها، چون نشاندن گوهرهاست بر پشت آینه، روی آینه از آن فارغ است. روی آینه را صفا می باید، آنکه او روی زشت دارد طمع در پشت آینه کند، زیرا روی آینه غمازست، و آنکه خوب روست او روی آینه را به صد جان می طلبد، زیرا که روی آینه مظهر حسن اوست.

شرح

- روی آینه غمازست: این مضمون در مثنوی اینگونه آمده است:

                              آینه ات دانی چرا غمّاز نیست؟       زآنکه زنگار از رخش ممتاز نیست

                                  آینه کز زنگ آلایش جُداست       پُر شعاع نور خورشید خداست

                                    رو تو زنگار از رُخ او پاک کن       بعد از آن، آن نور را ادراک کن




طبقه بندی: فیه ما فیه، مولانا،

تاریخ : شنبه 16 اردیبهشت 1396 | 10:16 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری

باسمه تعالی سؤالات درس زبان فارسی 3  دبیرستان  غیر انتفاعی وقار از قسمت نوبت دوم -               نام و نام خانوادگی :

الف دستور ( 8 )

1- شاخص را تعریف کنید و بنویسید شاخص ها از نظر نوع کلمه ، چه نوع کلمه ای هستند ؟ 1

 

2- با توجه به عبارت زیر به پرسش ها پاسخ دهید.

     « استاد علی اکبر دهخدا ، علامه ی بزرگ ، با تدوین لغت نامه ، خدمت فرهنگی و ادبی بی نظیری انجام داده است . » 

الف-  شاخص را مشخص کنید . 25/ 0

ب- نقش های تبعی موجوددر عبارت را پیدا کنید و نوعشان را بنویسید .  5/0

3- مفرد واژه ها ی « مکاتب »  و « شهود »   -  و جمع مکسر واژه ها ی « سانحه » و « حکم » را بنویسید.  1

 

4- نقش دستوری واژه های مشخص شده در عبارت « دل بستگی شما به مطالعه ی کتاب را می ستایم . » را بنویسید . 5/0 

 

5-  در گروه اسمی « چراغ نیم مرده ی شبانان » هسته و نوع وابسته ها ی آن  را مشخص کنید .  1

 

6- با توجه به عبارت زیر به پرسش ها ی زیر پاسخ دهید . 5/0

  « سروده های کوتاه و عمیق رابیندرانات تاگور، شهرت جهانی دارد. این نوشته ها لبریز از نکته های بسیار لطیف و بدیع هستند. »

الف- کدام واژه متمم اسمی است ؟                                                 ب- کدام واژه قید صفت است؟                                 

7- با توجه به عبارت « جلد نسبتاً زیبای کتاب سارا به رنگ آبی آسمانی  است . » به پرسش ها پاسخ دهید. 75/0

الف- کدام واژه « مضاف الیه مضاف الیه » است؟                          ب- کدام واژه « صفت صفت » است؟                   ج- کدام واژه « قید صفت » است؟

8- در جمله ی « دبیر محترم ادبیات فارسی یک بیت شعر از نویسنده ی کتاب موسیقی شعر ، دکتر شفیعی کدکنی ، را خواند . » ممیّز را مشخص کنید. 25/0

9- نمودار« وابسته های وابسته » رادر گروه های اسمی زیر را رسم کنید. 75/0

               پنج طاقه پارچه                                                      واژه های غلط کدام سطر                                         رنگ آبی پنجره های مدرسه

10- نوع ساختمان واژه های زیر را تعیین کنید.  1

                    تنگ حوصله                                ناودان                                   بهاره                              دستگاه

11- برای ساخت های زیر مثال بزنید. 5/0  

  الف- اسم + اسم = اسم  ( .....................................)                                    ضمیر + بن مضارع = صفت ( ............................................)

ب- زبان شناسی ( 4)

13- در هر کدام از موارد زیر از کدام نقش های زبان استفاده شده است؟ 5/0

الف- وقتی با خود می گوییم:« من امسال حتماً در کنکور دانشگاه تهران قبول می شوم . »

ب- وقتی در چارچوب مفاهیم عام و انتزاعی در باره ی جهان می اندیشیمو به احکام علمی دست می یابیم . »

 

14- بیت های زیر کدام سخن منظوم است و کدام شعر منظوم ؟ چرا ؟ 1

  الف- ای صبح شب نشینان جانم به طاقت آمد              از بس که دیر ماندی چون شام روزه داران

 

  ب-   بفرمود تا زین بر اسب سیاه                             نهادند و بردند نزدیک شاه 

 

15- درستی یا نادرستی جمله های زیر را مشخص کنید. 5/0

الف- محمل اندیشه اساسی ترین نقش زبان است .                     ب- ما هر چهار نقش زبان را در کودکی به عنوان بخشی از فرایندرشد طبیعی خود فرا می گیریم.

16- هدف ازهر ارتباط زبانی می تواند ......................باشد یا ..................................در میان افراد یک جامعه ی زبانی . 5/0

17- ساخت های صوری زبان کدام ها هستند ؟ نام ببرید. 75/0

 

18- در عبارت « روح موجودات یک پدیده ی الهی است و اثبات آن تنها به یاری وحی الهی ممکن است » از کدام یک از نقش های زبان استفاده شده است؟ 5/0

 

19- کدام یک از نقش های زبان کارکرد اجتماعی بیشتری دارد/ 25/0

ج- نگارش ( 5 )

20- کدام گزینه جزء منابع فرعی نیست؟ 5/0

         الف- فهرست ها                        ب- کتاب شناسی ها                  ج- چکیده ها                         د- سال نامه ها

21- کدام یک از آثار زیر ، سرگذشت نامه نیست ؟ 5/0

        الف- الفهرست                            ب- ریحانه الادب                              ج- نفحات الانس                      د- چشمه ی روشن

22- دایره المعارف را تعریف کنید و دو تا از دایره المعارف های چند دانشی که قرن ها پیش نگاشته شده نام ببرید . 5/0  

23- فواید منابع دیداری و شنیداری را ذکر کنید . 5/0

24-   نفحات الانس و لباب الالباب اثر کیست/ 5/0

25- فهرست مقالات فارسی اثر ....................... و به ترتیب .................. و فهرست کتاب های چاپی فارسی اثر ....................... و به ترتیب .................. تنظیم شده است. 1 

26- یکی از شیوه های طنز پردازی تقلید از آثار ادبی یا ........................... است . 5/0

27- کدام یک از آرایه های زیر بر تأثیر جمله ی « محبت دل را به مهمانی شکفتن می برد. » افزوده است؟ 5/0

     الف- جان بخشی                                    ب- تشبیه                            ج- ایهام                              د- جناس 

28-اساس همه ی طنز ها ................................................ است . 25/0 

29- یکی از کارکردهای نثر هنری و عاطفی را ذکر کنید. 25/0

 

د- املا و بیاموزیم ( 3 )

30- غلط های املایی را در بین گروه های اسمی زیر بیابید و شکل درست آن ها را بنویسید. 5/1

 « سقت و اطمینان  - حلاوت سخن ثواب و مصلحت  - زیان دیده و قرامت زده  -  ظلمانی و موحش راقم ستور  - اضطراب و بی حوصلگی  - به زودی و عن غریب - 

مضیف و مهمان سرا کلمه ی مهمل  - قایت الغصوای تاریخ -  نفس ناطقه ورطه و مهلکه  »

 

31- در بیت زیر فرایند های واجی کاهش را مشخص کنید . 5/0 

     بعد از خدای هرچه پرستند هیچ نیست           بی دولت آن که بر همه هیچ اختیار کرد  

 

32-  اختلاف تلفظ ( فرآیند های واجی ) به دلیل ویژگی های ........................... است و در طول زمان اتفاق می افتد . 25/0

33- تلفظ درست واژه های زیر را مشخص کنید . 5/0

                            خَجِل   / خِجِل                                                                    مُفاد / مَفاد 

34-  کدام واژه دو تلفظی نیست؟  25/0

                  الف- مستمند                          ب- آسمان                       ج- استفاده                               د- یادگار

 

                                                                                     گل های اندیشه تان بارور تر باد غفاری                                         




طبقه بندی: سؤال،

تاریخ : شنبه 16 اردیبهشت 1396 | 10:13 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری

باسمه تعالی سؤالات درس زبان فارسی 3 ازقسمت نوبت اول      دبیرستان غیر انتفاعی وقار             نام و نام خانوادگی :

1-  قواعدی که مانع از هم نشینی برخی از واج ها کنار هم می شود قواعد ............... می نامند . 25/0                                                          

2- کدام قواعد ترکیب اجازه ی ساختن گروه های مناسب اسمی و فعلی و قیدی را به ما می دهد . 25/0

3-  زبان شناسان به دستگاه تولید صداها ( واج ها ) ................. می گویند . 25/0

4- در عبارت های زیر کدام قواعد ترکیب رعایت نشده است ؟ 75/0

          الف- کبوتر روزنامه می خواند .                  ب- من به مدرسه می رویم .                   ج-  نویسنده ی آن خواندنی داستان این 

5- واژه ی « دانشمند » » چند هجا دارد و واج های آخرین هجای آن را جدا کنید . 5/0  

 

6- الگوی هجایی واژه ی « آیین » را بنویسید. 25/0

7- جمله ی مستقل را به طور کامل تعریف کنید . 5/0

 

8- در جمله ی مرکب زیر « پایه و پیرو » را دقیقا مشخص کنید . 5/0

                       « کتابی که به من امانت داده بودید ، هنوز پیش من است . »

 

9- هسته ی گروه های موجود در جمله ی زیر را جدا کنید . 5/0

                                                                                                 « هر چهار دانش آموز ممتاز مدرسه آمده بودند . »

 

10- مصوت های واژه ی « دِرو » را بنویسید . 5/0

11- جمله ی « جلد اول شاهنامه را به دوست خود داد ه ام . »  از چند تکواژ تشکیل شده است؟  25/0

12- کدام گزینه نادرست است؟ 5/0

  الف- این که گفتم مشمول حال شما هم می شود .                                     ب- این که گفتم شامل حال شما هم می شود .

13- جمله ی زیر را ویرایش کنید . 5/0

                                                                   « گاهاً او مجبور می شود تلفناًکار هایش را انجام دهد . »

 

13-  کدام جمله از نظر نگارشی نادرست است ؟ 5/0

     الف- هیچ کدام از شما سخنی نگفت .                     ب- بعضی از دانش آموزان خیلی باهوش هستند.          ج- شورا مردم را به مسجد دعوت کرده بودند .

 

14- برای مصدر « خواستن » در اول شخص مفرد دو گونه ی مؤدبانه بنویسید . 5/ 0                                                         

 

15- نوشته های تشریحی با نوشته های تحلیلی چه تفاوتی دارد؟ 5/0

 

16- نوع نگارش متن زیر را مشخص کنید. 5/0

  « اتاق نسبتاً بزرگ بود با دو پنجره به سمت آفتاب و پرده هایی رنگ و رو رفته و در گوشه ای از اتاق یک میز گرد و دو تا صندلی بود . »

17-  درس « تربیت انسانی و سنت ملّی ما  »چه نوع مقاله ای است ؟ چرا ؟ 5/0

 

18-  نوع « ان » را در واژه های زیر بنویسید . 1

              الف-   گیلان                                          ب-   کوهان                           ج- شادان                                د- پاییزان           

19- نوع زمان فعل های زیر را بنویسید  . 1

                دوخته نمی شد                                     بیایند                                 داشتند می رفتند                                     نشانده بود  

20-  با رعایت زمان و شخص ، شکل گذرای فعل های زیر را بنویسید . 75/0

        رفته است :                                                          دارد  می پرد :                                                        خواهد پوسید :           

21-  جمله ی « هر انسان آزاده ی ایرانی از دیر باز آزادگی را از جان و دل می ستاید . » را به شکل مجهول بنویسید . 5/0

 

22- با توجه به جمله ی « من این کلاس را بیشتر دوست دارم . » به پرسش های زیر پاسخ دهید .

الف-  نوع ساختمان فعل را بنویسید . 25/0                           ب- بن ماضی فعل را بنویسید. 25/0                         ج- حمله چند جزئی است/ 25/0 

24-  واژه های زیر در گذر زمانکدام وضعیت را پذرفته اند؟ 1

        خوالیگر                                                   تماشا                                                   دیوار                                         سفینه

25- شیوه ی بلاغی چیست ؟ 5/0

 

26-   از منابع کتاب خانه ای که در نوشتن زندگی نامه  مورد استفاده قرار می گیرد ، دو مورد را ذکر کنید. 5/0

 

27- به چه نوع زندگی نامه ها « رمان گونه » می گویند. 5/0

28-  غلط های املایی را بیابید و شکل درست آن ها را بنویسید. 1

مثابه و مانند  -  نمایش نامه ی مکبس  -   وصال و فراغ  - حظّ و بهره  - تعصّب و قرض ورزی  - سیاق مطلب  - شهر خواف  - معادل و هم تراز  -  مهیب و وحشتناک

 

29-  منظور از بازگردانی چیست؟ 5/0

 

30- در بازنویسی ضمن حفظ محتوا و پیام ، چه تغییراتی در نوشته ایجاد می شود؟ ( دو مورد ) 5/0

 

 

31- بیت « افسرده مباش اگر نه سنگی        رهوارتر آ، اگر نه لنگی  » را بازگردانی کنید. 5/0

 

32- شیوه های ساخت واژه های جدید را با ذکر مثال بنویسید . 5/1

 

 

 33- نمودار جمله های زیر را رسم کنید 5/1 

     الف- مرحمت شما زیاد                                                                             ب-  انسانیت یعنی بخشش  

 

 

    

 

 

 

 

 

                                                                                                  آیینه ی دلتان  پاکتر باد             




طبقه بندی: سؤال،

تاریخ : جمعه 25 فروردین 1396 | 06:36 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری



طبقه بندی: سوال تستی،

تعداد کل صفحات : 81 :: 1 2 3 4 5 6 7 ...