تبلیغات
ادبستان - جمله مرکب
تاریخ : جمعه 10 اردیبهشت 1395 | 09:23 ب.ظ | نویسنده : سعید غفاری

جمله ی مرکب

 جمله ی مستقل چیست ؟

جمله ی مستقل یک ساخت زبانی است که جزئی از یک واحد بزرگتر نباشد / نیازمند اجزای دیگری نیست.

جمله مستقل بزرگ ترین واحد زبان است

  • ·        برادر شما موضوع را می دانست  
  • ·        برادر شما زود آمدن ما را می دانست
  • ·        برادر شما می دانست که ما زود می آییم
  • ·        حسین کتابش را به برادرش داد

 

 سوال : کدام جمله ی زیر ، جمله ی مستقل نیست ؟

 الف ) ما زود می آییم                     ب ) چون دیر آمد

 

جمله ی مستقل دو نوع دارد:1- جمله ی ساده 2- جمله ی مرکب

جمله ی ساده جمله ای است که یک فعل دارد؛ مانند :

علی آمد           

روز مادر را به مادرم تبریک گفتم.  

جمله ی مرکب جمله ای است که بیش از یک فعل دارد؛ ، معمولا از یک جمله هسته و یک یا چند جمله ی وابسته تشکیل می شود .مانند:

  • ·        وقتی که به مدرسه رفتم ، باران می بارید.
  • ·        اگر درس بخوانی ، قبول می شوی

 

 کدام جمله مرکب و کدام ساده است ؟

وقتی به مدرسه می رفتم مادرم را در راه دیدم  : جمله مرکب

 حسن دوست برادر من است:  جمله ی ساده

تا از جان و دل نکوشی به موفقّیت نمی رسی: جمله مرکب

 آن چنان فریاد زد که همسایه ها به بیرون از خانه هایشان دویدند : جمله مرکب

شاهنامه ی فردوسی پر از روایت های شیرین است :  جمله ی ساده : جمله مرکب

 می دانستم ( که ) می آیی   : جمله مرکب

اگر دنیا از متملّق خالی شود از متکبر و خودکامه نیز خالی خواهد شد  : جمله مرکب

ما رفتیم تا او را ببینیم  : جمله مرکب

شناخت جمله ی هسته و وابسته

 جمله ی هسته  ( پایه )

بخشی از جمله ی مرکب است است که پیوند وابسته ساز ندارد و مفهوم کاملی دارد / بخشی از جمله است که دارای یک یا چند وابسته است :

در امتحانات خرداد قبول می شوی اگر درس را بخوانی

 جمله ی وابسته )  پیرو )

بخشی از جمله مرکب است که پیوند وابسته ساز دارد و معنی کاملی ندارد .

نکته 1 :جمله ی وابسته می تواند پیش از جمله ی هسته یا پس از آن یا در میان آن بیاید

کتابی را که دوست داشتم ، خریدم   : کتابی را خریدم که دوست داشتم

نکته2 :  چنین جمله ها را می توان تاویل به مصدر کرد و به یک جمله ساده تبدیل کرد

برادر شما می دانست که ما زود می آییم : برادر شما زود آمدن ما را می دانست

ما رفتیم تا او را ببینیم  : ما برای دیدن او رفتیم

شنیده اید که در دانشگاه پذیرفته شدم : پذیرفته شدنم را در دانشگاه شنیده اید ؟

 

پیوندهای وابسته ساز

پیوند وابسته ساز کلماتی است که جملات وابسته را به جمله ی هسته مرتبط می سازد؛ مانند:

که، تا، چون ، اگر ، زیرا ، برای این که ، به طوری که ، زیراکه ، هنگامی که ، تا جایی که و ...

نکته 1 :جمله ی مرکب از یک جمله ی هسته و یک یا چند جمله ی وابسته تشکیل شده است.

نکته 2 :  در جمله ی مرکب هیچ یک از دو جمله ی هسته و وابسته جمله ی مستقل نیستند.

 

پیوندهای همپایه ساز :

پیوندهای ( اما ، ولی ، و ، یا ) اگر بین دو جمله بیاید ، جمله ی مرکب ساخته نمی شود و به چنین جمله ها جمله های همپایه می گوییم .

نکته : جمله های همپایه جمله های مستقلی هستند که با پیوندهای همپایه ساز به هم مربوط می شوند و هیچ یک جزیی از جمله ی دیگر نیست .

مثال :         علی (ع) از صورت یک فرد بیرون است و به صورت یک مکتب موجود است .

 

 کپی از وبلاگ جام جم




طبقه بندی: اشکال مختلف جمله های مستقل مرکب ( پایه و پیرو )، نکات دستوری،